43. Зухруф (Алтын хазина)

1.

Ха. Мим.

2.

Барса нәмәне ап-асыҡ аңлатыусы Ҡөръән
исеме менән әйтәм: һеҙ аңлаһын өсөн Беҙ уны

ғәрәпсә
Ҡ
өръән
иттек.

3.

4.

Ул
хозурыбыҙҙа, Китаптарҙың Әсәһе (Ләүхел Мәхфүз) янында һаҡлана. Бөйөклөк һә
м
хикмәттәр тулы бер Китап ул — Ҡ
өръән.

5.

Һеҙ сығырҙан
сыҡты тип кенә, Беҙ һеҙҙе Ҡ
өръән
менән киҫәт
еүҙән
баш тартайыҡмы?

6.

Әүәл йәшәп киткән байтаҡ халыҡтарға
күпме пәй
ғәмбәр
күндерҙек.

7.

Улар (кәферҙәр, мөшриктәр) үҙҙәренә килгән һәр пәйғәмбәрҙе
мыҫҡыллайҙар ине.

8.

Беҙ уларҙан да ҡеүәтлерәк
рәхимһеҙ хакимдарҙ
ы
ла һәләк иттек. Әүәл йәшәгән ул халыҡ
тарҙың
миҫ
алдарын
әллә нисә аятыбыҙҙ
а
ғи
брәт
итеп күрһәттек.

9.

Уларҙан:


Күктәрҙе һәм Ерҙе кем яралтты? — тип һораһаң.


Шик юҡтыр, уларҙы көслө бул
ған,
бар нәмәне белеүсе Аллаһ яралтты, — тип әйтәләр.

10.

Ул
Ерҙе һеҙҙең өсөн бишек кеүек итеп яралтты. Дөрөҫ юлдан йөрөһөндәр тип, һеҙгә
юлдарҙы бар итте.

11.

Кәрәгенсә генә Күктән ямғыр
яуҙыр
ған
— Аллаһтыр. Беҙ (ул ям
ғыр
менән ҡороп бөткән) үле тупраҡҡа йән бирәбеҙ. Һеҙ ҙә бына шулай (терелеп) ҡ
әберҙәрегеҙҙән
сы
ғарыласаҡһығыҙ.

12.

Бөтөн хайуандарҙы (ҡош-ҡорттарҙы, кешеләрҙе) пар-пар яралтты. Һәм һеҙ
егеп-атланып йөрөр өсөн хайуандар һәм ултырып йөрөр өсөн кәмәләр яралтты.

13.

Шуларға
ат­лан
ғас
һә
м
ултырып йөр
өгәндә
Раббы
ғыҙҙың
ни
ғмәттәрен
иҫегеҙгә төшөрөп:


Быларҙы беҙҙең хеҙмәтебеҙгә биргән Аллаһҡа (сөбхөналла, әлхәмдуллилләһ, Аллаһу
әкбәр, тип) тәсбих әйтәбеҙ. Юҡ
һа,
беҙ быларҙы барлыҡҡа килтерә алмаған
булыр инек, — тип Аллаһҡа шөкөр итегеҙ. — Беҙҙең Аллаһ хозурына ҡайтарыла­са
ғыбыҙ
көн кеүек асыҡ, — тип ҡабатла
ғыҙ.

14.

15.

Әммә улар Аллаһ бәндәләренең бер өлөшөн (пәйғәм­бәрҙәрҙе)
У
ға
тиң һананылар. Ысындан да, кешенең асылы кәферлеккә тарта.

16.

Әллә һуң Аллаһ юҡтан бар иткән ҡыҙҙарын үҙенә алып, һеҙгә уландарҙы бирҙеме?

17.

Шуларҙың (Аллаһтың ҡыҙҙары бар, тигән) берәйһенән:


Һинең ҡатының ҡыҙ бала алып ҡайтты, — тип һөйөнсө алыр
ға
теләһәң, ул ирҙең йөҙ
ө

(ҡайғыһынан)
ҡарайыр, ул асыуынан шартлар дәрәжәгә етер.

18.

Зиннәтле, бай тормошта үҫеп, яуҙарҙа (көрәштәрҙә) ҡатнаша алмаған
(ҡыҙҙар)ҙы Аллаһҡа нисбәт итәләрме?

19.

Аллаһтың хеҙмәтен­дәге фәрештәләрҙе лә улар ҡатын-ҡыҙға
һынайҙар. Әйтер­һең, улар фәрештәләрҙең яралтылышын күреп тор
ған.
Ғәжәп.
Уларҙың
был ял
ған
шаһитлы
ғы
яҙылып ҡуйыласаҡ һәм улар яуапҡа тартыласаҡ.

20.

Һәм
улар:


Аллаһ ихтыяр итһә, беҙ (боттар
ға)
табынмаҫ инек, — тип әйтәләр. Был хаҡта уларҙың хәбәре юҡ. Улар бары тик ял
ған
ғына
һөйләй.

21.

Әллә һуң Аллаһ уларға
электән үк (Аллаһтан башҡа нәмәләргә табыны
ғыҙ
тип) китап бирҙеме? Һәм улар шул (ял
ған)
китапҡа йәбешеп яталармы?

22.

Юҡ!
(Ундай китап улар
ға
бирелмәне).


Беҙ ата-бабаларыбыҙҙың бер дин (һындар
ға
табыныу
,
хрис­тианлыҡ, мәжүсилек) тотҡ
анын
күрҙек, беҙ ҙә улар тотҡан юлдан барасаҡбыҙ, — тип әйтәләр.

23.

Һинән
алда ла нисә халыҡ
тарға
киҫәт
еүсе
пәй
ғәм­бәрҙәр
ебәрҙек, ләкин шунда
ғы
муллыҡ
та
йәшәгән кешелә
р:


Ата-бабаларыбыҙҙың бер дин тотҡ
анын
күрҙек, беҙ ҙә улар тотҡан юлдан барасаҡбыҙ, — тинеләр.

24.

— Мин
һеҙгә

ата-бабаларығыҙ
тотҡан диндән дә яҡшыра
ғын
ки
лтерҙем,
— тип әйткәс, улар:


Дөрөҫ
өн
генә әйткәндә, беҙ у
ға
(һин килтергәнгә) ышан­майбыҙ! — тинеләр.

25.

Беҙ уларға
яза бирҙек. Ҡ
ара!
Ял
ғансыларҙың
яҙ­мышы нимә менән бөттө?

26.

Бер
ваҡыт Ибраһим атаһына һәм ҡәүеменә әйтте:

—  Мин һеҙ табынған нәмәләргә табынмаясаҡмын, — тине. — Мин фәҡәт мине
яралтҡанға (Аллаһҡа) ғына ғи­бәҙәт ҡыласаҡмын.

Сөнки Ул мине тура юлға
күндер
еүсе.

27.

28.

Был һүҙҙәрҙе ул үҙенән һуң киләсәк быуындарға
(Аллаһтың диненә күсһендәр өсөн), васыят итеп ҡалдырҙы.

29.

Хаҡтыр, быларҙы һәм аталарын үҙҙәренә Хәҡиҡәт
өръән)
менән Пәй
ғәмбәр
килгәнсегә саҡлы Беҙ уларҙы ни
ғмәт
эсендә йәшәттек.

30.

Ләкин
улар үҙҙәренә Хәҡ
иҡәт
килгәс:


Был бер сихыр. Беҙ уны танымайбыҙ, — тинеләр.

31.

Һәм
әйттеләр:


Был Ҡ
өръән
ике шәһәрҙең берәй олу
ғ
әҙ
әменә
индерелһә, яҡшы булыр ине, — тинеләр.

32.

Раббының рәхмәтен улар бүлешергә баҙнат
итәме? Донъяла
ғы
тормошта улар
ға
дәрәжәләрҙе Беҙ бүлеп бирҙек. Бер
еһе
икенсеһенә хеҙмәт итһен тип, Беҙ уларҙы бер
еһен
икенсеһенән өҫтөн ҡылдыҡ. Раббының рәхмәте улар тупла
ған
байлыҡтан хәйерлерәк.

33.

Әгәр барлыҡ кешеләр (кәферҙәрҙең бай тормошона ҡыҙығып,
кәферлеккә күсеп) бер кәфер өммәте хасил итер, тигән ҡурҡыныс булмаһа, Рахмәәнды
инҡар итеүселәрҙең өйҙәрендәге түбәләрен һәм шул түбәгә менә тор
ған
баҫҡыстарын көмөштән яһап, бөтөн ерен йыһазлап, биҙәр инек.

34.

Ишектәрен дә, ҡырын ятып истирәхәт ҡыла (ял итә) тор­ған
ятаҡ
тарын
да (көмөштән яһар инек).

35.

Уларҙы
зиннәт-алтын
ға
күмәр инек. Быларҙың барыһы ла ваҡытлыса

ғына
булып, тиҙ генә уҙып китә тор
ған
нәмәләр, әлбиттә.

(Мәңгелек байлығы булған) Әхирәт иһә Аллаһҡа һыйынған­дарға аталған.

36.

Кем Рахмәәнды зикер итеүҙән уаз кисһә, уның янына шайтанды ҡуйырбыҙ, шайтан гел
уның артынан тағылып (ҡотортоп) йөрөр.

37.

Әлбиттә, шайтандар уларҙы тура юлдан яҙҙырыр һәм кешеләр үҙҙәрен: беҙ тура юлда,
тип уйлар.

38.

Ниһайәт, ахырҙа Минең хозурыма килгәс, юл­дан яҙған кеше дуҫы
шайтанға әйтер:

—  Их, һинең менән минең ара Көнсығыш менән Көнба­йыш араһы кеүек йыраҡ булған
булһа ине. Һинән дә яман юлдаш юҡ икән.

39.

Һеҙҙең бөгөнгө (Ҡиәмәттәге) үкенеүҙәрегеҙ бер файҙа ла бирмәҫ, сөнки һеҙ (фани
донъяла) ғәҙелһеҙлектәр ҡылды­ғыҙ. Һеҙ язаны бер тигеҙ аласаҡһығыҙ.

40.

(Эй, Рәсүлем Мөхәммәд) һаңғырауҙарға һин (Ҡөръәнде) ишеттерә алырһыңмы икән йәки
(күңел күҙе) һуҡырҙарға (Ҡөръән күрһәтеп) асыҡтан-асыҡ аҙғындарҙы тура юлға
баҫтыра алырһыңмы икән?

41.

Беҙ һине уларҙан айырһаҡ (улар һине язалап үлтергәнсе һинең йәнеңде алып,
хозурыбыҙға мендерһәк), барыбер уларҙы язаға тартасаҡбыҙ.

42.

Йәки уларға вәғәҙә иткән ғазабы­быҙҙы һин дә күреп торорһың. Был эштәрҙе
башҡарырға ҡөҙ­рәтебеҙ етә.

43.

Һиңә уахи ителгәнде (Ҡөръән күрһәткән юлды) ныҡ тот. Әлбиттә, һин тура юлдағы
кеше.

44.

Хаҡтыр, Ҡөръән һиңә һәм халҡыңа өгөт булараҡ индерелде. Ахырҙа һеҙ (Аллаһ
хозурында) имтихан тотасаҡһығыҙ.

45.

Үҙеңдән алда килгән пәйғәмбәрҙәрҙән һорап ҡара: Рахмәәндан башҡа (тәңреләр уйлап
сығарығыҙ ҙа шулар)ға та­бынығыҙ, тип әмер бирҙемме икән?

46.

Хаҡтыр, Беҙ Мусаны аяттарыбыҙ менән бергә Фирғәүенгә һәм уның
янындағы олуғтарына күндерҙек. Муса әйтте:

— Мин ғәләмдәрҙең Раббыһы — Аллаһтың илсеһе була­м, — тине.

47.

Уларға аяттарыбыҙҙы килтергәс, уны мыҫҡыл итеп көлдөләр.

48.

Уларға береһенән-береһе әһәмиәтле аяттары­быҙҙы индерә барҙыҡ. Тура юлды
күрһендәр тип, уларҙы ғазапҡа дусар иттек.

49.

Һәм,
ниһайәт, улар былай тине:


Әй, сихырсы, күҙ бу
яусы!
Һинең аша Аллаһ беҙгә биргән антын тормошҡа ашырһын, тип һин У
ға
ялбар. Беҙ ҙә тура юл
ға
керергә булабыҙ.

50.

Ләкин

ғаз
аптан
ҡотол
ғандан
һуң, улар һүҙҙәрендә тормай.

51.

Фирғәүен
үҙ ҡәүеменә былай тине:

—  Әй,
халҡым, Мысыр мөлкәте һә
м
аяҡ аҫтымдан а
ғып
ят
ыусы
ошо йыл
ғалар
минеке түгелме ни? Шуны ла күрмәйһегеҙме ни? Әллә һуң мин үҙе меҫкен, әйтеп
һүҙен аңлата алма
ған
ошо (һаҡау) әҙәмдән дә түбән
ерәк
булып сыҡтыммы ни? Әгәр ҙә инде уның алтын беләҙектәре һәм янында ярҙамсы
фәрештәләре булһа (беҙ у
ға
ышаныр инек).

(Фирғәүен
Мусаның тотло
ғоп
һөйләшкәненә, фәҡ
ирлегенә
төрттөрөп әйтә. Й
әғни,
Фир
ғәүендең
байлы
ғы
ла бар, ул тот­лоҡмай ҙа, ләкин Аллаһ пәй
ғәмбәрлекте
у
ға
түгел, Муса
ға
биргәненә ул


ғауға ҡу
птара.)

52.

53.

54.

Фирғәүен
үҙ халҡын алданы; халҡы у
ға
буйһонды. Улар тура юлдан яҙ
ған
ҡәүем булды.

55.

Шулай итеп, улар Беҙҙе асыуландырҙы. Беҙ уларға
тейешле язаһын бирҙек. Барыһын да һыу
ға
батырҙыҡ.

56.

Һуңынан килгән быуындар
өсөн уларҙың яҙмышын


ғи
брәт
итеп һаҡланыҡ.

57.


Мәрйәмдең улы


Ғ
айсаның
яҙмышын миҫал итеп ки
лтергәс,
һинең халҡың аҡырыша (буҙа ҡуптара) башланы.

58.


Беҙҙең тәңреләребеҙ яҡшыраҡмы, әллә улмы (
Ғайсамы)?
— тинеләр. Һинең менән бәхәсләшер өсөн шулай һора­нылар. Дөрөҫ
өн
генә әйткәндә, улар


ғ
ауғалы
халыҡ.

59.

Ул
(
Ғайса)
үҙенә ни
ғмәт
бирелгән һәм Исраил тоҡомона үрнәк ителгән бер бәндәбеҙҙер.

60.

Әгәр ихтыяр итһәк, Беҙ, киләсәк быуындарға
мираҫ итеп, һеҙҙең урын
ға
Ер йөҙ
өндә
фәрештәләрҙе яралтҡан булыр инек.

61.

Шөбһәһеҙҙер, ул (Ғайса)
Ҡ
иәмәт
(тең ҡасан була­са
ғының)

ғәләмәтелер.
Б
ыға
һис тә шикләнмәгеҙ һә
м
Миңә йүнәлегеҙ. Аллаһ юлы — иң тура юл.

62.

Һаҡ булығыҙ,
шайтан һеҙ
ҙе
тура юлдан яҙҙырма­һын. Ул һеҙгә хәтәр дошман.

63.

Ғайса
ҡ
әтғи
дәлилдәр менән килгәс әйтте:


Мин һеҙгә хикмәт алып килдем һә
м
ҡаршылыҡлы бәхәстәрегеҙҙең бер өлөшөн һеҙгә аңлатып бирер өсөн кил­дем. Шулай
бул
ғас,
Аллаһтан (язаһынан) ҡурҡы
ғыҙ
һә
м
миңә эйәрегеҙ.

64.


Аллаһ — минең Раббым, һеҙҙең дә Раббы
ғыҙ.
У
ға

ғибәҙәт
ҡылы
ғыҙ.
Тура юл бына шул булыр.

65.

Әммә улар төрлө фирҡәләргә
бүленеп,


ғ
ауға
ҡуптар­ҙылар. Хәтәр көндөң


ғ
азабына
килеп терәлгәс, ул кәферҙәрҙең хәле, һай, яман буласаҡ.

66.


Улар Ҡ
иәмәт
көнөнөң үҙ баштарына абайламаҫтан киләсәге тураһында уйлап та ҡарамай.

67.

Ул
Көндө үҙ
ара
(эскерле) дуҫ бул
ғандар
бер-бере
һенең
дошманына әүерелер. Аллаһҡа ҡаршы кәфер итмәгәндәрҙән башҡалар.

68.

Һәй, аяттарыбыҙға
инан
ған
мосолмандарым! Ул Көндө (Ҡ
иәмәттә)
һеҙгә ҡурҡыныс булмаҫ. Һеҙгә, аяттарыма инанып, мөьмин бул
ғандарға
ҡай
ғы
иңмәҫ,

69.

70.

шатлык урыны – йәннәткә һөйөнөшөп, ҡатындарығыҙ
менән бергә керерһегеҙ.

71.

Уларға
алтын һауыттар (менән татлы ризыҡ) һәм алтын касалар (менән татлы эсемлектәр)
таратылыр. Күңелдәре ни
мә
теләһә, күҙҙәренә (зәүҡ
и)
ләззәт биреүсе ни
мә
булһа, барыһы ла шунда булыр. Һеҙ йәннәттә мәңгегә ҡаласаҡ
һығыҙ.

72.

Ҡылған
изгелектәрегеҙгә күрә, һеҙгә мираҫ итеп ҡалдырыл­
ған
йәннәттер ул.

73.

Шунда һеҙҙең өсөн төрлө-төрлө емештәр бар. Улар һеҙгә ризыҡ булыр.

74.

Шик юҡтыр, гөнаһлылар йәһәннәм

ғ
азабында
мәңге ҡаласаҡ.

75.

Был
ғазап
еңеләйтелмәйәсәк. Улар ут эсендә өмөтһөҙ килеш ҡала бирәсәк.

76.

Беҙ уларға

ғәҙелһеҙ
булманыҡ. Ләкин улар үҙҙәре


ғәҙ
елһеҙ
залим булды.

77.

(Йәһәннәмдә яныусылар
зобани
ға)

әйтер:

— Әй,
Мәлик, Раббың беҙҙең йәнебеҙҙ
е
алһын ине, — тип ялбарырҙар. Мәлик:


Һеҙ, һис шикһеҙ,


ғ
азап
эсендә ҡаласаҡ
һығыҙ,—тип
әйтер.

78.

Хаҡтыр, Беҙ һеҙгә дөрөҫлөк алып килдек. Ләкин күбе­геҙ шул дөрөҫлөктө
яратмаҫ булды.

79.

Әллә һуң улар (Мәккә кәферҙәре, мөшриктәр берәй мәкер­ле) эш эшләргә ҡарар
ҡылдымы? Улайһа, Беҙ ҙә,


ысынлап та
,
(тик ятма
йбыҙ)
ҡарар ҡылырбыҙ.

80.

(Мөслимдәргә ҡарата) уларҙың эскерлектәрен һәм

(Аллаһ динен хурлап) үҙара
йәшертен кәңәштәрен Аллаһ ишетмәй-белмәй, тип уйлайҙар. (Яң
ғылышалар.
Барыһын да) ише­теп торабыҙ. Улар янында илселәребеҙ ҙә бар, бөтөн ҡылмыштары
ғыҙҙы
яҙып баралар.

81.

(Эй,
Мөхәммәд) әйт:


Әгәр ҙә ул (
Ғайса)
мәрхәмәтле ярлыҡаусы (Аллаһ)тың улы булһа ине, у
ға
табын
ғандарҙың
иң беренсеһе мин бу­лыр инем, — тип.

82.

Күктәрҙең һәм Ерҙең Раббыһы,
Ғәрештең
Раббыһы улар (мөшриктәр, йәһүдтәр, христиандар) һылта
ғандарҙан
өҫтөн һә
м
азат. Аллаһү әкбәр!

(Һылтағандар

ата бул
ыу,
ҡатын тотоу кеүек ер кешеһенә хас бул
ған
эштәрҙән Аллаһ азат һәм паҡ килеш ҡала.)

83.

Инде һин уларҙан айырыл, (нәжес эсендә) ҡалһындар шунда. Вәғәҙә
ителгән

ғазап
менән ҡауышаһы Көнгә (Ҡ
иәмәткә)
саҡлы улар шулай (ял
ған
һөйләп) донъяла күңел асһындар.

84.

Күктең дә Тәңреһе, Ерҙең дә Тәңреһе — бер Аллаһ. Ул — берҙәнбер
хөкөмдар һә
м
(аҡыл-зиһен) хикмәттәренең хужаһы. Ул — ысын асылы менән бөтөнөһөн белеп
тороусы.

85.

Күктәрҙәге, Ерҙәге һәм улар араһындағы
бөтөн нәмәләрҙ
е
милек булараҡ барлыҡҡа килтергән (Аллаһ) ни
ҡәҙ
әр
бөйөк. Һу
ғасаҡ
Сә
ғәттең
иәмәттең
ҡасан буласа
ғы
тураһында
ғы)
мә
ғлүмәте
Уның хозурындалыр. Бөтөнөгөҙ ҙә Уның хозурына ки
лтереләсәкһегеҙ.

86.

Аллаһты инҡар итеп, табына торған
нәмәләре (боттары) улар өсөн шәһәдәт итерлек ҡ
өҙрәткә
эйә түгел. Хәҡ
иҡәтте
ысын күңелдән таны
ған-белгәндәр
шәфә
ғәт
итеүҙән мәхрүм түгел.

87.

Хаҡтыр, уларҙан:


Һеҙҙе кем яралтты? — тип һораһаң:


Аллаһ! – тип яуап бирерҙәр. Шулай бул
ғас,
ни өсөн һуң улар (Аллаһҡа)

ғибәҙәт
ҡылмай, Хаҡтан йөҙ сөйөрә?

88.

Ул
(Пәй
ғәмбәр):


Йә, Раббым, былар иман ки
лтермәҫ
бер ҡәүемдер, тине

89.

(Аллаһ
бойорҙо):


(Эй, Мөхәммәд) инде һин: һеҙгә сәләм, тип әйт тә, улар­ҙан айырылып кит.
Оҙаҡламай белерҙәр.