38. Сад (Дауыт)

1.

Сад. Изге Ҡөръән
исеме менән әйтәм:

2.

иман­һыҙҙар (тыштан) тәкәббер һәм (эстән Аллаһҡа, пәйғәмбәренә)
ҡ
апма-ҡаршылыҡта
булырҙар.

3.

Уларҙан элек йәшәгән күпме халыҡтарҙы
һәләк иттек. (Ҡот осҡ
ос
ғ
азап
килгәнен күргәс) улар нисек итеп ҡысҡыра-ҡысҡыра ялбарҙылар. Ләкин һуң ине инде.
Ҡотолоу форсаты уҙ
ған
ине.

4.

Үҙ
араларынан сыҡҡан кеше, өгөтләүсе килгәс, улар аптырап ҡалды һәм ул кәферҙәр
әйтте:


Был тик алдаҡ
сы,
(бер күҙ бу
яусы)
сихырсы, — тинеләр.

5.

Тәңреләребеҙҙе бөтөрөп, бары тик бер генә Аллаһты ҡалдырырмы ул? Ысындан да, был
ғәжәп
сә
йер
ғәмәл,
— тинеләр.

6.

Уларҙың юлбашсылары:


Әйҙә, бары
ғыҙ!
Боттары
ғыҙ
янына китегеҙ ҙә, улар
ға
табыны
ғыҙ.
Һеҙҙән башҡа нәмә талап ителм
әй.

7.

Һуңғы
динебеҙҙә (христианлыҡта) беҙ был турала һис тә ишетмәнек. Был бары тик уйҙырма,
ял
ған.

8.

Был
Ҡ
өръән
арабыҙҙа
ғыларҙан
бер у
ға
ғына
индерелгәнме? — тип Мөхәммәд янынан китеп барҙылар.

Эйе, улар Китабыма әллә ҡасандан бирле шикләнеп ҡарайҙар ине инде. Сөнки әле
улар ғазабымды татып ҡараманы.

9.

Әллә һуң ғәзиз, йомарт һәм ҡөҙрәт эйәһе Раббының рәхмәт хазинаһы улар ҡулындамы?

10.

Йәки күктәрҙең һәм Ер араһындағы хөкөмдарлыҡ улар ҡулындамы? Шулай икән, ул
сағында улар (ысулдары булһа, бөйөклөккә менеп ҡара­һындар).

11.

Улар төрлө-төрлө төркөмдәрҙән ойошҡан аламан ғәскәрҙәр.
Улар шунда уҡ тар-мар ителәсәк.

12.

Уларҙан алда ла Нух халҡы ла,
Ғәд
халҡы ла, ҡаҙыҡ
тар
оҫтаһы Фир
ғәүен
дә, Сәмуд, Лут ҡәүемдәре лә, Әйкә халҡы ла пәй
ғәмбәрҙәрҙе
ял
ғансыға
сы
ғарып,
мыҫҡыл иттеләр. Б
ына
шулар (пәй
ғәмбәрҙәргә
ҡаршы)

берләшкән өйөрҙәр ине.

(Али Тургут яҙыуынса, Фирғәүен кешеләрҙе дүрт ҡаҙыҡҡа бәйләп язалай торған
булған.

Аят шуға
ишаралай. Ләкин М. Али «ҡа­ҙыҡ» кәлимәһе «ҡ
еүәтле
илдең тотҡаһы» мә
ғәнәһендә
килә, ти.)

13.

14.


Уларҙың һәр береһе күндерелгән пәйғәмбәрҙәрҙе ял­ғансыға сығарҙы һәм шуның
арҡаһында уларға язам раҫ килде.

15.

Былар ҙа (Мәккә кәферҙәре лә) бер миҙгелгә лә кисекмәй торған ҡурҡыныс бер ауаз
(гөрөлтө) көтә.

16.

— Раббыбыҙ! (Үҙебеҙгә тейешле язаны) өлөшөбөҙҙө Хисап Көнөнән алдан бир, —
тинеләр.

17.

(Эй, Мөхәммәд) уларҙың ҡылмыштарына сабыр ит, бәндәбеҙ Дауытты, ҡеүәт эйәһен
хәтерләйһеңме? Ул һәр ваҡыт Аллаһҡа йүнәлә ине.

18.

Хаҡтыр, Без иртә-кис уның менән бергә тәсбих әйтеүсе тауҙарҙы, төркөм-төркөм
ҡоштар­ҙы уға буйһондорҙоҡ.

19.

20.

Уның хөкөмдарлығын (батшалығын) ҡеүәтләндерҙек, уға хикмәт һәм итәғәтле матур
һөйләм бирҙек.

21.

(Эй, Мөхәммәд) һиңә ике ғауғасы тураһындағы хәбәр килеп ирештеме?
Нисек итеп улар мәсет диуарына (ҡоймаһына) үрмәләп, Дауыт янына керҙеләр. Уларҙы
күреп, Дауыт бик ныҡ ҡурҡты.

— Ҡурҡма, беҙ ике дәғүәсе. Беребеҙ икенсебеҙгә зыян һалды. Эшебеҙҙе ғәҙеллек
менән хөкөм ит. Зинһар, ғәҙеллек менән хөкөм ит. Беҙгә дөрөҫ юлды күрһәт, —
тинеләр.

22.

23.

(Уларҙың береһе) әйтте:


Был — минең ту
ғаным.
Уның туҡ
һан
ту
ғыҙ
баш һары­
ғы
бар. Минең һары
ғым
берәү генә. Ул: уныһын да миңә бир, тип (һуң
ғы
һары
ғымды
ла тартып алды) бәхәстә мине еңде.

24.

Дауыт:


Һинең һары
ғыңды
үҙенең көт
өүенә
ҡушыр
ға
ынтылып, ул хаҡ
һыҙлыҡ
ҡыл
ған.
Ысындан да, уртаҡ мал менән эш ҡылыусылар бер-берһенә

ғәҙелһеҙлек
ҡыла. Иман килтереп, изгелек ҡыл
ғандар
иһә улай эшләмәй. Ләкин улар (иманлылар) әҙ.

Дауыт үҙен һынап ҡарағаныбыҙҙы һиҙенде һәм (намаҙын боҙғанына) тәүбә итеп,
Аллаһтан ярлыҡау һораны, сәждә итте.

25.

Һуңынан уның был эшен (намаҙ боҙғанын) беҙ ғәфү иттек. Яныбыҙҙа уға мәртәбәле
һәм күркәм урын бирҙек һәм уның киләсәген бәхетле иттек.

26.

Әй, Дауыт, Беҙ һине Ер йөҙөндә (үҙ ҡәүемеңә) хужа иттек. Шулай булғас, кешеләр
араһында ғәҙел­лек менән хөкөм йөрөт. Артыҡ хирыс (хыял-шәһүәткә бирелеүсән) һәм
нәфсе булма. Шулай булһаң, һуңынан улар һине Аллаһ юлынан яҙҙы­рыр. Хаҡтыр,
Аллаһ юлынан яҙғандарға, Ҡиәмәт Көнөнә ышанмағандарға интектергес ғазаптар
булыр.

27.

Күкте, Ерҙе һәм улар араһындағыларҙы Беҙ кәрәкһеҙгә (маҡсатһыҙ) юҡтан бар
итмәнек.

Был — инҡарсылар­ҙың фекере генә. Инҡарсыларҙың эше, һай, мөшкөлдер. Улар утта
янасаҡ.

28.

Әллә Беҙ иман килтереп, изгелек ҡыл­ғандарҙы Ер йөҙөндә боҙоҡлоҡ эшләгәндәр
менән тиң күрәбеҙме?

Йәки (Аллаһтың язаһынан) ҡурҡҡандарҙы юлдан яҙғандар
хисабына кертәбеҙме?

29.

(Рәсүлем) һиңә был изге Китапты, аяттарыбыҙҙы
аңла­һындар һә
м
зиһенле кешеләр өгөт-нәсихәт алһындар, тип индерҙек.

30.

Беҙ Дауытҡа Сөләймәнде бирҙек. Сөләймән бик тә яҡшы хеҙмәткәребеҙ ине. Хаҡтыр,
ул һәр ваҡыт Аллаһ юлында булды.

31.

Аҡшам намаҙы яҡынлашып килгәндә, уға
ел етмәҫ етеҙ, саф тоҡ
омло
юртаҡ
тар
ки
лтерҙеләр.

32.

Сөләймән әйтте:


Ысындан да, ат ярат
ыуым
арҡаһында мин Аллаһты онотоп ебәргән
ем
(аҡшам намаҙына һуңла
ғанмын).
Ҡояш батҡ
анын
да һиҙмәй ҡал
ғанмын,
— тине. (Аттар сабып, күҙҙ
ән
юғалғас

әйтте) —

33.

Хәҙер тағын
уларҙы минең ян
ға
алып ки­лег
еҙ,
— тип ул аттарҙың муйындарын һыпырып, аяҡ
тарын
я
рата
башланы.

34.

Хаҡтыр, Беҙ Сөләймәнде шулай һынап ҡараныҡ, Тәхеттең өҫтөнә уның мәйет кеүек
йәнһеҙ-хәлһеҙ гә
үҙәһен
у
лтырттыҡ.
Ул тәүбә итте.

35.

Сөләймән әйтте:


Раббым, ярлыҡа мине. Минән һуң йәшәйәс
әк
кеш
еләргә
лә бирелмәй тор
ған
хакимлыҡ бир миңә. Шик юҡтыр, Һин һәр ваҡыт сикһеҙ йомарт була килдең, – тине.

36.

Шулай итеп, Беҙ елде Сөләймәнгә буйһондорҙоҡ.
Ел ул теләгән яҡҡа, ул теләгәнсә йомшаҡ ҡына иҫ
ә
тор­
ған
булып китте.

37.

Мөһәбәт бейек биналар төҙөргә
һәләтле, диңгеҙҙә сумып, ынйы-мәрйендәр алып

сығыусы
ендәрҙе,

38.

сылбырҙар менән бығауланған
ендәрҙ
е
лә

уның әмеренә бирҙек. (М.

Ғәли
нөсхәһендә был ендәрҙең тура мә
ғәнәһендәге
ендәр булмайынса, күсермә мә
ғәнәләге,
йәғни башҡа

халыҡтарҙан
әсир алын
ған
ҡолдар икәнлеге әйтелә.)

39.


Бына, беҙҙең йомартлы
ғыбыҙ
ошо булыр, – тинек. — Теләһәң, (был байлыҡ
ты)
башҡалар
ға
тарат, теләһәң, — үҙ яның­да тот.

Һинән
хисап һоралмаҫ.

40.

Дөрөҫө
шулдыр, яныбыҙҙ
а
уның өсөн шәрәфле һәм затлы урын бар.

41.

(Рәсүлем) ҡолобоҙ Әйүпте лә онотма, иҫкә алып тор. Ул Раббыһына:

—Хаҡтыр, шайтан миңә ауырлыҡтар
һәм күп бәләләр ки
лтерҙе,
— тип ялбарҙы.

42.

(Әйүпкә әйтелде):

— Аяғың
менән тип, — тинек. (Ул типте һәм ике шишмә бәреп сы
ға
башланы.)


Бына, һинең
эсереңә
һәм йыуыныр
ға
һалҡын һыу, — тинек.

(М. Али был аятҡа
яңыса аңлатма бирә. Уныңса «ергә аяк менән тиб
еү»
түгел, «үксәләр менән атты әйҙәкләү» икән. Й
әғни,
Аллаһ Әйүпкә атын ҡ
ыуаларға
ҡуша, Әйүп иһә, һыу тарафына тиҙ барып етә.)

43.

Башында аҡылы булған
кешеләргә

ғибрәт
булһын өсөн һәм рәхмәтебеҙҙең киңлегенә үрнәк миҫал итеп, уның

ғаилаһенә
һәм үҙҙәре менән бергә улар
ға
оҡша
ғандарын
да бүләк иттек.

44.


Ҡулыңа бер бәйләм үлән һаба
ғы
ал да, шуның менән (ҡатыныңа) һуҡ. Антыңды боҙ
ма!
— тинек. Ысынлыҡта, Беҙ Әйүпте сабыр һәм тура бәндә булараҡ беләбеҙ. Ул гәжә
й­еп
яҡшы хеҙмәткәребеҙ ине. Ул һәр ваҡыт Аллаһ юлында булды.

(«Әйүптең ҡатыны, Яҡуп ҡыҙы Ләйлә, ауырыу ире Әйүп алдында яңғылыш
эш ҡыла. Ауыр
ыу
Әйүп, терелгәндән һуң, у
ға
йөҙ таяҡ һуҡтырыр
ға
ант итә. Әммә ҡатыны Ләйлә у
ға
то
ғро
хеҙмәт итеп, яҡшы эштәр башҡар
ған
кеше ине. Шу
ға
күрә, изгелектәре күп бул­
ғанға,
Жәнәбе Хаҡ йөҙ тапҡыр таяҡ менән һу
ғыуҙы,
ант боҙмаҫ өсөн, үлән һаба
ғы
менән алыштырыр
ға
әмер итә. Әйүп ауырттырм
айса
ғына,
ҡатынын мә
ғәнәүи
яза
ға
тарта».

Хәсән Чантай тәфсиренән )

45.

(Эй, Мөхәммәд) ҡеүәтле һәм зиһенле бәндәләребеҙ Иб­раһим, Исхаҡ менән Яҡупты ла
иҫеңә төшөр.

46.

Беҙ улар­ға Әхирәт йорто тураһында уйланыусы айырыуса ихласлы кешеләр итеп
яралттыҡ.

47.

Хаҡтыр, улар — Беҙҙең яныбыҙҙа айырым урын биләүсе изгелекле бәндәләрҙер.

48.

Исмәғилде, Әльясаны һәм Зөлкифелде онотма.
Барыһы ла
изгелекле кешеләр ине.

49.

Бына,
был уларҙы яд итеү (хөрмәтләп иҫкә төшөрөү) булды.

Шуныһы хаҡтыр,
тәҡүәләр
өсөн киләсәктә Сәғәдәт
әҙерләнгән.

50.

Улар
өсөн генә асыла торған ҡапҡалы Ғәден йәннәттәре уларҙы көтә.

51.

Улар
шунда урындыҡтарға ҡырын ятып, йәндәре теләгән емештәр һәм эсемлекләр генә
килтертерҙәр.

52.

Яндарында тыйнаҡ ҡарашлы үҙҙәренә ҡулай йәштәге гүзәлдәр булыр.

53.

Бына,
Хисап көнө килеп еткәс, һеҙгә бирелә торған нәмәләр шуларҙыр.

54.

Әлбиттә,
был – Беҙ биргән ризыҡтар.

Улар, бер
ҡасан да бөтмәҫ-төкәнмәҫ булыр.

55.

Дөрөҫ, уныһы шулай булыр. Әммә аҙғындарға
хәтәр бер

ғазап
әҙерләнгән.

56.

Улар йәһәннәмгә керәсәк. Йәһәннәм иһә бик тә хәтәр урын.

57.

Уларҙың эсә торғандары ҡайнар һәм эренле һыу булыр.
Шуны эсеп ҡараһындар!

58.

Ошо ғазаптарға оҡшаш тағын башҡалары ла етәрлек булыр.

59.

(Инҡарсыларҙың башлыҡтарына):


Бына, һеҙҙең менән бергә йәһәннәмгә керәсәк халыҡ
тар
ошоларҙыр. Улар рәхәт күрмәһен. Улар
ға
шул йәһәннәм уты хас, – тип әйтерҙәр.

60.

(Уларға
эйәргәндәр иһә):


Юҡ! Һеҙ үҙегеҙ рәхәтлек күрмәҫ
һегеҙ.
Уны беҙгә һеҙ әҙер­ләнегеҙ
.
Аһ, ниндәй хәтәр урын б
ыл,
– тип әйтерҙәр.

61.

Йәнә
улар:


Раббыбыҙ, быны (аҙ
ғынлыҡты)
беҙгә кем килтергән булһа, шулар
ға
ялҡын эсендәге

ғазапты
икеләтә бир, тип Аллаһҡа ялбарыр.

62.

(Инҡарсылар, йәғни йәһәннәмгә кергән Мәккә кәферҙәре):


Беҙгә ни
мә
булды? Донъяла саҡта яман һанал
ған
кешеләр­ҙе (пәй
ғәмбәрҙәрҙе)
бында ни өсөн күрмәйбеҙ? — тип һорарҙар.

63.

— Беҙ уларҙы мыҫҡыл иткән инек түгелме?
Әллә беҙ уларҙың бында (йәһәннәмдә) икәндәрен күрмәй ҡалдыҡмы?

64.

Бына шулай, йәһәннәмдәгеләрҙең ғауғалашыуы шулай булыр.

65.

(Эй,
Мөхәммәд) әйт һин:


Мин бары тик бер киҫәт
еүсе
генә. Бер Аллаһтан, бөтөн нәмәгә ҡ
өҙрәте
етә тор
ған
бер Раббынан башҡа тәңре юҡ.

66.

Күктәрҙең, Ерҙең икеһе араһында булғандарҙың хужаһы Раббы барыһынан да өҫтөндөр.
Ул
сикһеҙ ярлыҡау­сылыр.

67.

Әйт
һин:


Был – бөйөк хәбәр! – тип.

68.


Әммә һеҙ унан йөҙ сөйөрәһегеҙ.

69.


Улар шунда (
Ғәрештә)
бәхәсләшә икән, улар­ҙың ни
мә
тураһында һөйләшкәне хаҡында минең һис бер хәбәрем юҡ, — тип әйт.

70.

Бары тик киҫәтеүсе
бул
ғаным
өсөн, миңә уахи ителгәнде генә һеҙгә еткереүсе, — тип әйт.

71.

Раббың
фәрештәләренә әйтте:


Ысындан да, мин балсыҡтан кеше яһаясаҡмын, — тине.

72.


Уны яһап бөтөргәндән һуң, у
ға
рухыбыҙҙан йән

өргәндән һуң, шунда

уҡ
у
ға
сәждә итегеҙ, — тине.

73.

Бөтөн фәрештәләр ҙә бер остан сәждә итте.

74.

Бары тик Иблис тәкәббер генә сәждә итмәне. Ул тәкәбберлек рәүешен алды
ла,
кәферҙәрҙән булды.

75.

Аллаһ
әйтте:


Әй, Иблис! Үҙ ҡ
өҙрәтем
менән барлыҡҡа килтергәнгә сәждә итеүҙән һине нимә тыйып тора?

Ғорурландыңмы
һин, әллә бөйөклөк шауҡымы йоҡтомы һиңә? — тине.

76.

Иблис
әйтте:


Мин унан яҡшыраҡ. Һин мине уттан яралттың; уны балсыҡтан


ғ
ына,
— тине.

77.

Аллаһ
әйтте:


Улайһа, сы
ғып
кит бынан! Һин лә
ғнәт
ителгән бул­дың, лә
ғийн
булараҡ таш бәреп ҡ
ыуыласаҡһың.

78.

Яза көнөнә саҡлы һинең өҫтөңдә ләғнәтем
торор, — тине.

79.

Иблис
әйтте:


Йә, Раббым, улайһа, һин яңынан терелә тор
ған
Көнгәсә миңә донъяла торор
ға
ризалыҡ бир, — тине.

80.

Аллаһ
әйтте:


Ярар, тора бир, – тине. — Мә
ғлүм
ваҡытҡаса!

81.

82.

Иблис әйтте:

—  Һинең ҡөҙрәтең менән ант итәм, мин уларҙың, Валлаһи, барсаһын аҙҙырасаҡмын.
Әлбиттә, һиңә ихлас бул­ғандарҙан башҡаларын, — тине.

83.

84.

Аллаһ әйтте:

— Хаҡтыр, мин дөрөҫөн һөйләйем, һине һәм һиңә эйәргәндәрҙең барсаһы менән
йәһәннәмде тултырасаҡмын, — тине.

85.

86.

(Рәсүлем) әйт һин:

— Был эштәрем өсөн мин һеҙҙән һис бер түләү талап итмәйе­м. Уахи ителгәндәрҙән
башҡа, үҙем мин һис бер нәмә уйлап сығармайым, — тип.

87.

Был (Ҡөръән) халыҡтарға өгөттән башҡа нәмә түгел.

88.

Шунда яҙылған хәбәрҙәрҙең хаҡ икәнлегенә әле һеҙ һуңынан ышанырһығыҙ.